Ιστορία της Χίου

 

Η ιστορία της Χίου ξεκινάει από τους προϊστορικούς χρόνους , όταν κατοίκισαν το νησί οι Πελασγοί, στη συνέχεια οι Κάρες και οι Λέλεγες, οι Άβαντες και τέλος οι Ίωνες. Στο Άγιο Γάλας και στον Εμπορειό βρίσκουμε πληροφορίες για την πρώιμη Νεολιθική Εποχή (6.000-5.000 π.Χ.).

Ωστόσο οι ονομασίες για την Χίο έχουν την δική τους ιστορία.  Σύμφωνα με πολλούς, το όνομα «Χίος» προέρχεται από τον Χίο, τον γιο του Ποσειδώνα ή του Ωκεανού. Άλλα ονόματα με τα οποία κατά καιρούς προσδιόριζαν το νησί είναι: Οφιούσα, λόγω των πολλών φιδιών που έχει, Πιτυούσα λόγω των πολλών πεύκων στο βόρειο τμήμα του νησιού, Αριούσα εξαιτίας ενός δέντρου το «αριών», ένα είδος δρυός-πρίνου, Αιθάλη, Αρεθούσα.

Στα μέσα του 11ου αι π.Χ. οι Ίωνες δημιούργησαν τις αποικίες τους στη Χίο και σταδιακά διακρίθηκαν σε ικανούς έμπορους και ναυτικούς, καθώς και σε πρωτοπόρους στις τέχνες και τα γράμματα. Το έφορο έδαφος του νησιού σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες έκαναν ξακουστό το κρασί της Χίου.

Το 493 π.Χ. η Χίος κατακτείται από τους Πέρσες οι οποίοι κράτησαν πολλούς αιχμαλώτους. Το 479 π.Χ. τελικά ανεξαρτητοποιείται.

Η «σειρά» των Γενουατών να κατακτήσουν την Χίο ήρθε το 1346 και κράτησε για 2 αιώνες. Παρόλη την καταπίεση των ντόπιων, οι Γενουάτες οργάνωσαν και ανέπτυξαν το εμπόριο της μαστίχας και των εσπεριδοειδών.

Το 1566, η Χίος καταλήφθηκε από τους Τούρκους αν και οι Χιώτες κράτησαν τα προνόμιά τους λόγω της παραγωγής μαστίχας.

Το 1822 οι Χιώτες προετοιμάζουν την επανάστασή τους για να αποτάξουν τον Τουρκικό ζυγό. Τότε ο οθωμανικός στόλος, πλέει στην Χίο για να καταστείλει τον κίνδυνο της επανάστασης. Τελικά περισσότεροι από 40.000 άνθρωποι σφαγιάστηκαν και αιχμαλωτίστηκαν, ενώ η καταστροφή και το κάψιμο του νησιού κράτησε για 40 μέρες. Το γεγονός σημάδεψε το νησί και έγινε παγκοσμίως γνωστό ως «Η σφαγή της Χίου». Πολλοί ήταν οι καλλιτέχνες που εμπνεύστηκαν από την κατάσταση όπως ο γάλλος ζωγράφος Ντελακρουά με το έργο του «Η σφαγή της Χίου» και ο Βίκτορ Ουγκό.

Ένας ιδιαίτερα ισχυρός σεισμός το 1881, άφησε πίσω του πολλά θύματα και καταστροφές.

Η Χίος τελικα ελευθερώθηκε από τους Τούρκους στις 11/11/1912 όπου είναι και τοπική αργία.

Το 1922, ακολουθεί η Μικρασιατική Καταστροφή με αποτέλεσμα πολλοί μικρασιάτες να καταφύγουν στη Χίο και σταδιακά να ενταχθούν και να δημιουργήσουν νέους οικισμούς, όπως το Βαρβάσι.

Η Χίος είναι γενέτειρα πολλών επιφανών Ελλήνων, μεταξύ των οποίων είναι ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Ανδρέας Συγγρός, ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο Νεόφυτος  Βάμβας.